سردرد چه موقع خطرناک و نگران‌کننده است؟

سردردهای مداوم نشانه چیست؟

سردردهای مداوم یا طولانی‌مدت، دردهایی هستند که بیش از چند روز یا هفته ادامه می‌یابند و معمولاً بهبود نمی‌یابند. علت سردرد مداوم یا دلیل سردرد مداوم معمولا سردردهای تنشی مزمن، میگرن‌های مقاوم و مشکلات ستون فقرات گردنی است. تومور مغزی علت نادر سردرد است؛ اما سردرد جدید یا پیشرونده، به‌ویژه اگر با استفراغ، تشنج، ضعف، اختلال بینایی، تغییر رفتار یا بدترشدن صبحگاهی همراه باشد، باید بررسی شود.

علت های سردرد بالای سر و چشم

سردرد بالای سر و اطراف چشم معمولاً با میگرن، سردرد خوشه‌ای یا تنش عروقی مرتبط است. علت سردرد سمت راست و چشم یا پیشانی و چشم شامل فشار خون، مشکلات سینوسی و اختلالات بینایی است. این سردرد اغلب با درد تپنده، قرمزی چشم، اشک‌ یا فشار پشت چشم همراه است. علت سردرد پیشانی و چشم می‌تواند خستگی چشم، استفاده طولانی از موبایل و کامپیوتر، مشکلات بینایی، میگرن، سینوزیت یا گاهی التهاب و فشار داخل چشم باشد؛ اگر با تاری دید، قرمزی چشم، تهوع شدید یا درد ناگهانی همراه است، باید بررسی شود.

علائم سردرد چیست؟

علائم سردرد فقط به درد سر محدود نمی‌شود. بعضی افراد سنگینی سر، فشار در پیشانی، درد پشت چشم، درد گردن، حساسیت به نور و صدا، تهوع، خستگی یا تاری دید را هم تجربه می‌کنند. خطر سردرد بیشتر به شروع ناگهانی، شدت، تکرار و علائم همراه بستگی دارد، نه فقط محل درد. اگر سردرد با تب، سفتی گردن، ضعف بدن، بی‌حسی، اختلال تکلم، گیجی، تشنج یا ضربه به سر همراه باشد، باید سریع‌تر بررسی شود. به طور کلی علائم شایع سردرد شامل موارد زیر است:

• درد ضربان‌دار یا فشارنده در یک یا چند ناحیه سر
• تهوع یا استفراغ
• حساسیت به نور و صدا
• تاری دید یا اختلال بینایی
• سفتی گردن یا درد در پشت سر و شانه‌ها
• بی‌حسی یا ضعف اندام‌ها
• اضطراب، خستگی و تحریک‌پذیری

سردرد شدید معمولاً ناتوان‌کننده است و فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کند. این سردرد می‌تواند تهدیدکننده سلامت باشد و باید جدی گرفته شود. علایم سردرد شدید شامل درد ضربان‌دار یا فشارنده شدید، تهوع و استفراغ، حساسیت شدید به نور و صدا، تاری دید، ضعف یا بی‌حسی اندام، اختلال گفتار و گاهی کاهش هوشیاری است. تشخیص سریع و درمان مناسب می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند.

انواع سردردهای خطرناک

در ادامه به چند نمونه از سردردهای خطرناک اشاره می­کنیم:

سردردهای خوشه­ ای

شیوع این نوع سردرد کمتر از انواع دیگر است. درعین‌ حال شدیدترین نوع درد را ایجاد می­کند. سردردهای خوشه ­ای بیشتر در آقایان که اغلب آنان افرادی سیگاری یا دائم‌الخمر هستند مشاهده می­شود. از هر ۱۰ نفر مرد ۹ نفر به این عارضه مبتلا هستند. درد این نوع سردرد، به طور معمول در یک ساعت معین و هر روز عود می­کند و ممکن است روزها، هفته­ ها و حتی ماه‌ها طول بکشد.
در این نوع سردرد حمله به‌صورت گروهی است. به این شکل که در هنگام حمله در یک طرف سردرد شدید و کشنده­ای احساس می­ شود. همچنین در ضمن آن چشم و بینی از همان طرف دچار آبریزش می­شود. استنشاق اکسیژن خالص، در بهبودی این نوع سردرد بسیار حائز اهمیت است. به همین علت به بیمار توصیه می­شود که در فضای باز و هوای پاک چند بار نفس عمیق بکشد. توصیه دیگر برای درمان و کاهش این نوع سردرد این است که از کشیدن سیگار پرهیز شود و بیمار فعالیت استرس ­زا نداشته باشد. سردردهای خوشه ­ای ممکن است بعد از بهبودی نسبی ماه­ها یا سال­ها به سراغ فرد نیاید و فرد تصور کند که کاملاً درمان شده است.

 سردردهای هیجانی یا تنشی

 مهم­ترین علت پیدایش این نوع سردرد انقباض عضلات شانه و صورت، گردن و کاسه سر است. این نوع سردرد بسیار شایع است. این انقباض ­ها از هیجانات عصبی ناشی می­شود.
سردرد هیجانی یا تنشی، هم نامنظم و به طور پراکنده بروز می­کند و هم به شکل مزمن و حاد و طولانی‌مدت فرد درگیر آن می­شود. در برخی بیماران ممکن است پنج‌روز در ماه گرفتار این سردرد شوند.
مکانیسم این نوع از سردردهای خطرناک به این شکل است که از نواحی پیشانی، گردن یا شانه شروع می­شود در ادامه تمام کاسه سر را درگیر می­کند. مدت‌زمان این سردرد از ۳۰ دقیقه و تا ۷ روز هم ممکن است ادامه یابد. ماهیت درد آن فشاری است و خاصیت ضربانی ندارد. سر بیمار دچار سنگینی می­شود و حالت تهوع پیدا می­کند ولی استفراغ نمی­کند.
برای درمان این‌گونه سردردهای پراکنده و نامنظم از قرص­های مسکن استفاده می­شود. ماساژ مکانیکی و آرام شقیقه و گیجگاه و نیز استفاده از کمپرس سردوگرم در ناحیه پیشانی سر به کمک یک حوله، تأثیر بسیار زیادی در کاهش و تسکین درد این نوع سردرد دارد.

سردرد های میگرنی

میگرن یک کلمه یونانی به معنی “نیمه سر” است. این سردرد، سردرد شدید و ضربانی است که گاهی در یک طرف سر بروز می­کند. سردردهای میگرنی طی یک دوره مقدماتی آغاز می­شود و فرد به طور غیرعادی احساس کسالت و خستگی می­کند. در ادامه مکانیسم این بیماری، شخص دچار اختلالات بینایی و فرار از نور، حالت تهوع و استفراغ می­شود. مدت‌زمان دوره مقدماتی از چند دقیقه تا چند ساعت متغیر است و بعد سردرد بروز می­کند.
سردردهای میگرنی هیچ‌گونه ارتباطی به گشادی رگ­ها ندارد. در اسکن مغز هم‌زمان با بروز میگرن، کارکرد و فعالیت ساقه مغز نیز غیرطبیعی می­شود. ساقه مغز ناحیه­ای از مغز است که واکنش­های مربوط به گرسنگی و تنفس را کنترل می­کند. این ناحیه مانند یک فیلتر موجب می­شود که فرد پیغام­های مزاحم و ناخواسته مثل صداهای اضافی را از خود دور کند. چنانچه عملکرد و فعالیت ساقه مغز دچار اختلال شود و به‌خوبی عمل نکند این پیغام­ها به مغز هجمه­ای وارد می­کنند و باعث می­شود که بار اضافی در مغز پر شود.
داروهای صرع که برای جلوگیری از تشنج برای بیماران مبتلا به صرع استفاده می­شود، برای بیماران میگرنی هم تجویز می­شود. این داروهای ضدتشنج سلول­های عصبی را که باعث بروز میگرن شده­اند را غیرفعال می­کنند. آمارها نشان می­دهد که حدود ۷۰ درصد بیماران میگرنی از داروهای ضدتشنج استفاده می­کنند. البته باید توجه داشت که این داروها عوارضی مانند خستگی، اضطراب و ریزش مو را موجب می­شوند.

سردردهای ناشی از عفونت پرده مغزی (مننژیت)

بیماران مبتلا به مننژیت، سردردهای خطرناکی را تجربه می­کنند. درد آن به‌صورت فشاری است که تمام سر را درگیر خود می­کند. در این نوع از سردرد، با استراحت­کردن می­توان عارضه را کاهش داد. حرکات بدنی و فیزیکی نیز در کاهش درد این نوع از ضایعه بسیار مؤثر است. بیماران این نوع عارضه دچار تب و سفتی گردن هستند.